۹۴۷. مغالطه‌ی «نه الزاماً»

یکی از مغالطه‌های خوب و پرکاربرد، مغالطه‌ای است به نام «نه الزاما». در این موقعیت، در جواب هر نقد یا نظر مخالفی، می‌توانید بگویید: «نه الزاما»، «نه الزاما این طور نیست» و این را در حالی می‌گویید که طرف مقابل اساسا حرفی از «الزام» و «ضرورت» نزده، مثلا:
شما: وطن‌پرستی مهم‌ترین ارزش و سازنده‌ی هویت مردم است
نقد: نژادپرستی «ممکن است» در لباس وطن‌پرستی پنهان شود
شما: نه الزما!

جهان شناختی ما، جز در بعضی حوزه‌های خاص، جهان «امکان» است و ازاین‌رو، هیچ چیز «الزاما» هیچ چیز نیست. بنابراین، عبارت «نه الزما» زیادی درست است؛ در جواب اغلب حرف‌ها و نظرها می‌توانیم بگوییم: «نه الزاما»، بدون اینکه حرف مشخصی زده باشیم

۹۳۵. به بهانه‌ی حماقت‌های سی‌ام آذر

بعضی حماقت‌ها دسته‌جمعی‌اند، یعنی احتمالش کم است که آدم‌ها، تک‌تک، آن را مرتکب شوند. دلیل اینکه این حماقت‌ها چندان ناموجه به نظر نمی‌آید، این است که افراد زیادی آن را مرتکب می‌شوند. اصلا خیلی وقت‌ها، «مد» طبق همین الگو عمل می‌کند: «کاری که خیلی‌ها انجامش دهند، موجه است»

پ‌ن: مد شدن فحش و فضیحت به «یلدا» یکی از همان حماقت‌های دسته‌جمعی است

845 - مغالطه‌ی «حق انتخاب»

کسی که می‌گوید «انتخاب با شما»، ریگی به کفش دارد

716 - مغالطه‌ی «تغییر موضع» یا «حرف من این نبود»

تقریبا همه‌ی ما این مغالطه را به کار می‌بریم: «مغالطه‌ی تغییر موضع». شما حرفی می‌زنید و طرف مقابل انتقاد می‌کند اما شما به جای پاسخ به انتقاد، آگاهانه یا ناآگاهانه، موضع‌تان را جوری عوض می‌کنید که انتقاد طرف مقابل وارد نباشد؛ مثلا:
موضع اول: تنها خواسته‌ی من اجرای بی‌تنازل قانون اساسی است
انتقاد: ولی در خود قانون، راه‌های دور زدن قانون وجود دارد
تغییر موضع: درست، «نه، منظورم این بود که» به‌هرحال، قانون بد از بی‌قانونی بهتر است

این مغالطه بسیار شایع و کاراست و می‌توان تا انتهای هر بحث و در برابر هر انتقادی، جمله‌ی «نه، منظورم این نبود...» را تکرار کرد. معمولا هم طرف مقابل میان این همه «تغییر موضع» گیج می‌شود و اصل حرف شما را فراموش می‌کند. البته در برخی موارد، این تکنیک وقتی به کار می رود که شخص در واقع موضع خاصی ندارد، صرفا چیزی می‌گوید و وقتی با انتقاد مواجه شد، راحت حرفش را کنار می‌گذارد و موضعی جدید می‌گیرد

707 - مغالطه‌ی دشمن دشمن من

«دشمن دشمن من دوست من است»؛ این یکی از مغالطه‌های مشهور و محبوب است. مثال:
کاسترو دشمن آمریکاست
آمریکا دشمن من است
پس، کاسترو دوست من است

مغالطه‌ی مشهور و محبوب دیگر این است: «انتقاد از دشمنِ دشمن من، دفاع از دشمن است.» مثال:
آمریکا دشمن بن لادن است
بن لادن دشمن من است
پس انتقاد از آمریکا دفاع از بن لادن است

693 - مغالطه‌ی بی‌ربطی

یکی از روش‌های مفید و مرسوم برای پنهان کردن بی‌ربط‌گویی و مغالطه آن است که بین جمله‌هامان، از «بنابراین» استفاده کنیم